Selçuk Üniversitesi, iklim değişikliğinin tarım üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmaya yönelik önemli bir bilimsel çalışmaya imza atıyor. Sarayönü Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayati Akman liderliğinde yürütülen TÜBİTAK 1002 projesi kapsamında, yüzyıllardır Anadolu topraklarında yetişen iki kadim buğday türü; kuraklığa dayanıklılığı ve yüksek besin potansiyeliyle öne çıkan Horasan (Triticum turanicum) ile halk arasında Turna Gagası veya Turna Dili olarak bilinen Polonya (Triticum polonicum) buğdayları, bilimsel yöntemlerle derinlemesine inceleniyor.
“İri Taneli Polonya (Triticum polonicum) ile Horasan (Triticum turanicum) Buğday Genotiplerinin SDS-PAGE İlişkili Teknolojik Kalite, Morfolojik ve Biyoaktif Özellikleri Yönüyle Araştırılması” başlıklı proje, bu buğday çeşitlerinin tarımsal verimlilik, teknolojik uygunluk ve besinsel özelliklerini çok yönlü olarak değerlendiriyor. Araştırma, buğdayların verim performansından kök sistemlerinin gelişimine, kuraklığa dayanıklılıklarından makarna ve bulgur üretimine uygunluklarına kadar geniş bir yelpazede incelenmesini kapsıyor.
Proje, aynı zamanda bu kadim türlerin antioksidan, fenolik ve flavonoid bileşenleri gibi biyoaktif özelliklerini de analiz ediyor. Elde edilecek genetik altyapı verileriyle, gelecekte geliştirilecek yeni buğday çeşitleri için değerli bir bilimsel zemin oluşturulması amaçlanıyor. Bu kapsamda, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yaşar Karaduman, buğdayların geleneksel bulgur üretimi ve makarnalık kalitesi gibi teknolojik özelliklerini değerlendirirken, Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Zengin ise laboratuvar ortamında yüksek antioksidan kapasitelerini analiz ederek bu yerel genotiplerin beslenmedeki fonksiyonel rolünü ortaya koymak için çalışmalar yürütüyor.
Proje Yürütücüsü Doç. Dr. Hayati Akman, yerel buğday çeşitlerinin sadece geçmişten kalan bir miras olmadığını, aynı zamanda geleceğin sürdürülebilir tarımı için de stratejik bir kaynak niteliği taşıdığını vurguladı. Doç. Dr. Akman, “Bu yerel çeşitler, sulu şartlarda yetiştirilebilmenin yanı sıra, özellikle kurak ve marjinal alanlarda yüksek adaptasyon potansiyeline sahip. Gübre ihtiyaçlarının modern çeşitlere göre daha düşük olması, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek arttığı günümüzde sürdürülebilir tarım açısından onları önemli bir alternatif haline getiriyor. Yüzyıllardır Anadolu’nun iklimine ve topraklarına uyum sağlamış bu genetik mirasımız, özellikle tane ağırlıkları modern buğdaylara göre iki kat fazla olan değerli gen kaynakları barındırıyor. Amacımız, bu özellikleri bilimsel verilerle ortaya koyarak hem ıslah çalışmalarında değerlendirmek hem de sağlık açısından öne çıkan faydalarını toplumun kullanımına sunmaktır. Kuraklığa dayanıklılıkları, yüksek lif içerikleri ve fonksiyonel bileşenleriyle bu kadim buğdayların, geleceğin tarımında kritik bir rol üstleneceğine inanıyoruz” ifadelerini kullandı.
Editör: F.ÖZKAN
